شيوع اضطراب امتحان
كودكان از ابتداي ورود به مدرسه و زماني كه كلاس اول را شروع مي كنند هيچ ترس ودلهره اي از امتحان ندارند و روز امتحان براي آنها هيچ تفاوتي با ديگر روزهاي مدرسه ندارد . اما متاسفانه والدين ، مربيان ، آموزگاران ، هم كلاسي ها و ديگر اطرافيان اند كه كودكان را نسبت به امتحان آشفته و پريشان مي كنند ، تا حدي كه د رسالهاي بعد تحصيل دچار چنان اضطرابي مي شوند كه گاهي از درس و كلاس و مدرسه هم بيزار مي گردند . داشتن كمي اضطراب در روزهاي امتحان لازم و طبيعي است ، زيرا موجب حركت ، نشاط و پويايي و انگيزه دانش آموز براي يادگيري و درس خواندن مي شود . اما اگر اين اضطراب و نگراني از حد عادي خود تجاوز كند ، باعث ناتواني و ضعف دانش آموز ، فراموش كاري هاي زودگذر ، خطاهاي ادراكي ، حواس پرتي ، درگيري هاي ذهني ، عدم تمركز ، هيجان بيش از اندازه و به دنبال آن كاهش عملكرد تحصيلي او مي شود .
اضطراب امتحان معمولا بين سنين 11-10سالگي ، يعني زماني كه دانش آموزان در مقطع ابتدايي درس مي خوانند ، آغاز مي شود و چنان چه در صدد مقابله و رويايي با آن بر نيايند با بالا رفتن مقطع تحصيلي آنان ، افزايش مي يابد .
عوامل به وجود آورنده اضطراب امتحان
1-عوامل فردي : مانند انتظار بيش ازتوان خود ، ضعف اعتماد به نفس ، كم بودن انگيزه موفقيت ، تفكر منفي در باره توانايي ها و ا ستعدادهاي خود، احساس رقابت بيش از اندازه ، عدم آمادگي و برنامه ريزي لازم براي امتحان و عدم تمركز بر درس خواندن
2-عوامل خانوادگي : مانند : سخت گيري هاي بيش از اندازه ، عدم حمايت و تشويق كودكان ، داشتن الگوها و والديني مضطرب و پريشان ، تاثير اختلافات و نابساماني هاي خانوادگي در روزهاي امتحان ، ايجاد رقابت هاي غير منطقي بين فرزندان خود و تهديدهاي بي مورد والدين.
3-عوامل مدرسه اي : مانند: انتظارات بالاي آموزگاران ، محيط نامناسب امتحان ، مقررات خشك و رسمي جلسات امتحان ، نوع سوالات و پرسش هاي امتحاني ، ايجاد رقابت هاي ناسالم بين دانش آموزان و توجيه نكردن دانش آموزان د رباره نحوه امتحان گرفتن.
روشهاي كاهش اضطراب
دانش آموزان بايد براي كاستن از شدت نگراني و اضطراب امتحان به نكات زير توجه كنند :
•وقت خود را تنظيم كنند ، خوب ياد بگيرند ، خوب تمرين كنند ، و از تنبلي ، دفع وقت و خيال پردازي بپرهيزند.
•مطالعه زياد و جنبي در باره موضوعات درسي ، موجب اعتماد به نفس آنان مي شود . هم چنين اگر مطالب بيشتري در باره مفاهيم و محورهاي اصلي درسشان ياد بگيرند ، به سوالات امتحان با اطمينان بيشتري پاسخ خواهند داد.
•اعتماد به نفس خودشان را از طريق مطالعه مستمر د رطول سال تحصيلي و نه پرخواني هاي شب امتحان تقويت كنند.
•از روش هاي آرام سازي و كاهش اضطراب ، مانند آرام سازي عضلاني ، حساسيت زدايي منظم و مثبت انديشي براي حفظ آسودگي خود استفاده كنند.

عوامل موثر در كاهش اضطراب امتحان
الف : مطالعه موثر :
دانش آموزان بايد به گونه اي مطالعه كنند و درس بخوانند كه هر زمان به آن مطالب احتياج داشتند ، بتوانند به راحتي آن را به خاطر بياورند . مراحل مطالعه موثر عبارتند از :
1-پيش مطالعه : در اين مرحله سعي كنند با مروري سطحي ، مجموعه مطالب كتاب را در ذهن نگه دارند .
2-سوال در آوردن : باكمي كنجكاوي سوالاتي را كه در باره موضوع كتاب به ذهنشان مي رسد بنويسند . اين كار موجب توجه و تمركز بيشتر آنان د رهنگام مطالعه كتاب مي شود.
3-مطالعه متن كتاب : ضمن مطالعه دقيق كتاب ، سعي كنند نكات مهم آن را در آورند . براي اين كار مي توانند كنار مطالب مهم علامت بزنند، زير آنها خط بكشند يا آنها را در دفتر يادداشت خود بنويسند.
4-نوشتن كلمات كليدي : با يادداشت برداري و تمركز بر مطالب مهم متن ، سعي كنند كلمات و واژگان كليدي كتاب را به طور خاص در آورند . كلمات را طوري انتخاب كنند كه با ديدن آنها به ياد موضوع درس بيفتند.
5-تفكر و تمركز عميق : ياد بگيرند كه هنگام مطالعه و آموختن ، بر موضوع درسشان تمركز كافي داشته باشند . آنها مي توانند :
سوالهاي كلي درس را در دفترچه شان يادداشت كنند .
با رسم نمودارها و اشكال مختلف ، اطلاعات خود را طبقه بندي كنند.
6-مرور و بازبيني : دوباره خواني ، موجب درك بهتر دانش آموزان از متن درس مي شود . سعي كنند در اين مرحله بر نكاتي بيش تر تمركز كنند كه در مرحله اول آنها رامتوجه نشده اند . با استفاده از رنگها ي مختلف ، مطالب مهم و پر اهميت كتاب و مطالبي را كه ممكن است فراموش كنند طبقه بندي نمايند.
7-تعريف كردن متن درس : د راين مرحله سعي كنند مطالبي را كه آموخته اند ، براي خودشان تعريف كنند يا حتي مثل يك امتحان كتبي بنويسند. توجه به وقت نيز مي تواند آنها را نسبت به سرعت نوشتن خود آگاه كند.
8-پرسش هايي از متن درس خود در بياورند و با نمره گذاري وتعيين زمان ، شروع به پاسخگويي كنند.
ب: عوامل محيطي مزاحم:
محيطي كه دانش آموز در آنجا قصد مطالعه و آموختن درس هايش را دارد ، تاثير زيادي بر روند و چگونگي يادگيري او مي گذارد . والدين مي توانند محركهاي اطراف فرزندشان را با توجه به موقعيت هاي زير كنترل كنند.
•صدا: سعي كنيدمحركهايي كه در اطراف شما موجود است و موجب حواس پرتي فرزندتان مي شود به حداقل برسانيد.گروهي از دانش آموزان در مكان هايي كه قدري سرو صدا باشد ، درس مي خوانند و گروهي ديگر در مكانهاي ساكت و آرام .
•محركهاي مزاحم : زماني كه فرزندتان قصد دارد براي چند ساعتي به مطالعه و تمرين بپردازد برروي تكه كاغذي بنويسيد«لطفا مزاحم نشويد» و آن را برروي د راتاق او بچسبانيد تا افراد خانواده تمركز او را به هم نزنند.
•نور : نور كافي براي مطالعه 70-65 وات است اين نور بايد از سمت مخالف به روي دست دانش آموز بتابد . اگر از كتاب مطالعه استفاده مي كند خيلي آن را به كتاب و دفترش نچسباند.
•گرماي اتاق : اگر هواي اتاق كمي خنك باشد بهتر از اين است كه كمي گرفته و گرم باشد.
•فضاي اتاق : خوب است دانش آموز خودش رادر گوشه اي كوچك محصور نكند . فضاي كافي براي درس خواندن ، تمري حل كردن و استراحت هاي كوتاه ، لازم و ضروري است . زماني كه دانش آموز مطالعه مي كند ، خوب است هر چند دقيقه يك بار نگاهي به اطراف بيندازد تا چشمانش خسته نشوند.
•راحتي اتاق : ميز تحرير و يك صندلي پشت بلند ، بهترين حالت را براي نشستن دانش آموز فراهم مي كند . جاي خيلي راحت و نرم براي مطالعه خوب نيست ، رختخواب براي خوابيدن است ، نه براي درس خواندن .
•وسايل مورد نياز : تمام وسائل مورد نياز دانش آموز از قبيل كتاب ، مداد ، فرهنگ لغات ، ماشين حساب و ..... بايد در دسترس او باشد تا از بلند شدن مكرر ، و آوردن آنها و حواس پرتي هاي ناخودآگاه جلوگيري شود.
اقدامات پيشگيرانه قبل از امتحان :
•فقط يك قدم تا روز امتحان فاصله است . فكر كنيد چگونه مي توانيد جلوي اضطراب درون دانش آموزتان را بگيريد . چه كار بايد بكنيد؟ جلوگيري ا زمضطرب شدن بهتر از آن است كه اجازهدهيداضطراب امتحان فرندتان ار پريشان كند.اجازه ندهيد نگراني ، او را به ترس و وحشت بيندازد و تاثيري منفي بر روند كار و فعاليت وي بگذارد . نگران بودن ، هيچ كمكي به فرزندتان نمي كند.
•به فرزندتان بگوييد كه موفقيت هاي گذشته اش را به خاطر آورد و به امتحان هايي كه با موفقيت گذرانده است ، فكر كند . اگر توانسته است نمرات بالايي از آنها بگيرد ، حتما مي تواند باز هم اين كار را انجام دهد.
•به فرزندتان بگوييد كه چشم اندازي روش از آينده در ذهنش تجسم كند . به او ياد آوري كنيد كه آينده اش ارتباطي با چگونه امتحان دادن او ندارد . او امتحانات و آزمون هاي ديگري هم در پيش دارد . خيلي از دانش آموزان از يك يا دو واحددرسي نمره نمي آورند ، ولي بعد از تلاش مجدد مي توانند به موفقيت هاي چشمگيري برسند.
•اجازه ندهيد امتحان ها فرزند شما را تحت تاثير فرار دهند.به او بگوييد كه يك امتحان نمي تواند از يك «كودن » يا يك «نابغه » بسازد . موقعيت و عملكرد او بستگي به مطالعه و تلاش او براي يادگيري بيش تر دارد.
•به جاي مضطرب شدن ، خودش راموفق ببيند . مدام به خودش بگويد «من امتحانم را به خوبي خواهم داد »
روز امتحان :
•براي روز امتحان ، صبحانه اي مقوي و سبك براي فرزندتان فراهم كنيد.
•قبل از امتحان كارهايي انجام دهيد كه موجب آرامش فكري فرزندتان مي شود . در مواردي ، پرخواني تا لحظات آخر ، تنها اضطراب و تشويش نوجوان را زيادتر مي كند.
•به فرزندتان بگوييد كه كمي زودتر از معمول از خانه خارج شوند تا زودتر به محل امتحان برسد ونگران دير رسيدن به جلسه امتحان نشود.
•به او توصيه كنيد با آن گروه از هم كلاسي هايش كه موجب تشويش و پريشاني او مي گردند، روبرو نشود.
•اگر احساس مي كند تا شروع امتحان دچار اضطراب خواهد شد ، مجله يا روزنامه بخواند.
•جايي براي نشستن انتخاب كند كه محركات كم تري داشته باشد .